ഉദ്ദേശം മൂന്നര ബില്യൺ (3,500,000,000) വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ജീവൻ എന്ന പ്രതിഭാസം ഭൂമിയിൽ ആദ്യമായി രൂപം കൊള്ളുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ഒന്ന് രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളായി നടത്തിയ ഗവേഷണങ്ങളുടെയും പഠനങ്ങളുടെയും വെളിച്ചത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്ന നിഗമനം ആണിത്. ആധുനിക മനുഷ്യർ അതായത് ഹോമോ സാപിയൻസ്  ഉണ്ടാവുന്നതോ മൂന്നുലക്ഷം (300,000) വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്.

ശിലായുഗത്തിൽ കാടുകളിലും കടലോരങ്ങളിലും ഗുഹകളിലും വന്യജീവികൾ ഓടും പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളോടുമൊക്കെ പടവെട്ടി ഒറ്റയ്ക്കും വെട്ടക്കും ആണ് ആദ്യകാലത്ത് അവർ അതിജീവിച്ചിരുന്നത്. 

കാലക്രമേണ ജീവിതശൈലിയിൽ കാതലായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും മനുഷ്യർ ആശയ വിനിമയത്തിനുള്ള ഉപാധികൾ കണ്ടെത്തുകയും സ്വായത്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. അതോടെ ശിലായുഗത്തിന്റെ ശൈലികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ രീതികൾ അവലംബിച്ച് ഇന്ന് കാണുന്ന ജീവിതശൈലികളിലേക്ക് പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു. 

ഈ ജീവിതശൈലിയിൽ കണ്ട ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യതിയാനം അവര് കൂട്ടംകൂട്ടമായി ജീവിക്കാനും സഹകരിക്കുവാനും തുടങ്ങി എന്നുള്ളതാണ്. അത് സംഭവിക്കുന്നതോ ഏകദേശം മുപ്പതിനായിരം വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ്. 

ഏതാണ്ട് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് മതം എന്ന ആശയവും ഉടലെടുക്കുന്നത്. മതങ്ങളുടെ ഏറ്റവും പ്രാചീനവും കാതലും ആയ രൂപം ജനിക്കുന്നതും  ഉണ്ടാവുന്നതും വളരുന്നതും കഥകൾ ആസ്പദമാക്കിയാണ്, അഥവാ കഥകളിൽ കൂടെയാണ്. 

ഈ കഥകൾ, അവ പുരാണമായാലും ഇതിഹാസമായാലും വാമൊഴി പാരമ്പര്യമായാലും എല്ലാം തന്നെ സാധാരണമായ നടന്ന ചില സംഭവങ്ങളിൽ നിന്നോ, ചരിത്ര വ്യക്തികളിൽ നിന്നോ, ചിലപ്പോൾ ഉണ്ടായ പ്രകൃതി പ്രതിഭാസങ്ങളിൽ നിന്നോ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അവ കാലക്രമേണ പുനരാഖ്യാനത്തിലൂടെ രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ഈ ആഖ്യാനങ്ങൾ പ്രതീകാത്മകത, അതിശയോക്തി, ധാർമ്മികത എന്നിവയുടെ സ്വരം നേടുന്നു. 

അങ്ങനെ ഒരു പ്രാദേശിക നായകൻ ഒരു അർദ്ധദേവനായി മാറുന്നു. ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കം ഒരു ദിവ്യ വിധിയായി മാറുന്നു. ഒരു ദയാപ്രവൃത്തി ഒരു ധാർമ്മിക നിയമത്തിന്റെ വിത്തായി മാറുന്നു.

ഈ പുരാണവൽക്കരണ പ്രക്രിയ കേവലം ഒരു വികലതയല്ല, മറിച്ച് ഒരുതരം സാംസ്കാരിക സ്ഫടികവൽക്കരണം കൂടിയാണ്. സമൂഹം ഈ കഥകൾക്ക് അക്ഷരാർത്ഥത്തിനപ്പുറം അർത്ഥവും നിറവും നൽകുന്നു. 

അപ്പോൾ അതിജീവനത്തിന്റെ ഒരു ലളിതമായ കഥയായിരുന്നത് ദൈവിക ഇച്ഛയെക്കുറിച്ചോ, പ്രപഞ്ച നീതിയെക്കുറിച്ചോ, മനുഷ്യ ഉദ്ദേശ്യത്തെക്കുറിച്ചോ ഉള്ള ഒരു ആഖ്യാനമായി മാറുന്നു. ഈ കഥകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരുപക്ഷേ അവരുടെ ഇടയിൽ സ്വാധീനമുള്ള പ്രഭുക്കന്മാരോ, മിസ്റ്റിക്കുകളായോ, വിമതരോ ഒക്കെ ആയി ജീവിച്ചിരുന്നുവർ ആയിരുന്നു. അവർ ക്രമേണ വിശുദ്ധന്മാരോ, പ്രവാചകന്മാരോ, ദേവന്മാരോ ആയി ഉയർത്തപ്പെടുന്നു. 

അതായത് ക്രമേണ മുനിവര്യന്മാർ, പ്രവാചകന്മാർ, അല്ലെങ്കിൽ ദേവതകൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. അവരുടെ പ്രേരണകളും ചിന്തകളും പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മൂല്യങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങളുടെയും കണ്ണിലൂടെ പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
കാലക്രമേണ, ഈ കഥകൾ ഒരു സമൂഹത്തിൻറെ ഐഡന്റിറ്റിയുടെ അടിത്തറയായി മാറുമ്പോൾ, അവയ്ക്ക് ചുറ്റും വിശ്വാസ സമ്പ്രദായങ്ങൾ രൂപപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു. ചിന്തകർ, പുരോഹിതന്മാർ, തത്വചിന്തകർ എന്നിവർ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയും കഥാപാത്രങ്ങളുടെയും ആവർത്തിച്ചുള്ള വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു. അതിലെ സൂചനകൾ, വൈരുധ്യങ്ങൾ, ധാർമ്മിക പാഠങ്ങൾ എന്നിവ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. വിവരണമായി തുടങ്ങിയത് ദേവശാസ്ത്രമായി മാറുന്നു. ദൈവത്തെയും, പ്രപഞ്ചത്തെയും, മാനുഷിക അവസ്ഥയെയും കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസങ്ങളുടെ ഒരു സമ്പ്രദായം. 
തത്വശാസ്ത്രവും ഈ മാട്രിക്സിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. വിശ്വാസത്തിന് എതിരായിട്ടല്ല, മറിച്ച് വിശ്വാസത്തെ യുക്തിയുമായി അനുരഞ്ജിപ്പിക്കാനുള്ള, അല്ലെങ്കിൽ ആത്മീയ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ ധാർമ്മികത, അസ്തിത്വം, അർത്ഥം എന്നിവയുടെ ചോദ്യങ്ങളിൽ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമമായിട്ടാണ് തത്വ ശാസ്ത്രങ്ങൾ ക്രോഡീകരിക്കപ്പെടുന്നത്.
അങ്ങനെ, മതം ഒരുതരം സഞ്ചിത സാംസ്കാരിക പ്രക്രിയയായി പരിണമിക്കുന്നു. ചില സത്യങ്ങളിൽ വേരൂന്നിയ കഥകളിൽ തുടങ്ങി, പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ട്, സമൂഹത്താൽ പരിപോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട്, ബൗദ്ധിക അന്വേഷണത്തിലൂടെ പരിഷ്കരിക്കപ്പെട്ട് പരിണമിക്കുന്നു. ഓരോ ഘട്ടവും ആഴവും അമൂർത്തതയും ഘടനയും കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. ഇന്ന് നാം അംഗീകരിക്കുന്നതു പോലെയുള്ള മത പാരമ്പര്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു - സിദ്ധാന്തങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ, ധാർമ്മിക നിയമങ്ങൾ, അധിഭൗതിക അവകാശവാദങ്ങൾ എന്നിവയോടെ. ഇവയെല്ലാം ആ പ്രാഥമികവും ശക്തവുമായ കഥകളിൽ നിന്ന് ശാഖകളായി വ്യാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
മതത്തിന്റെ ഈ ജൈവിക പരിണാമം, അതായത് കഥയിൽ നിന്ന് പ്രതീകത്തിലേക്ക്, പുരാണത്തിൽ നിന്ന് ധാർമ്മിക നിയമത്തിലേക്ക് നടന്ന ഈ പരിണാമം കേവലം ഒരു സാംസ്കാരിക കൗതുകമല്ല. കൂടാതെ  മാനവ നാഗരികതയുടെ അതിജീവനത്തിലും പുരോഗതിയിലും ഇത് ഏറെ  നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആദ്യകാല കല്പനയുടെ ആകസ്മികമായ ഒരു ഉപോൽപ്പാദമെന്നതിനേക്കാൾ, സാമൂഹിക ഐക്യത്തിനും സഹകരണത്തിനും തുടർച്ചയ്ക്കും ഹോമോ സാപിയൻസ് വികസിപ്പിച്ച ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ഉപകരണങ്ങളിലൊന്നായിട്ടാണ് മതം ഉയർന്നുവന്നത്.
മതത്തിന്റെയും ഘടനാപരമായ വിശ്വാസ സമ്പ്രദായങ്ങളുടെയും കണ്ടുപിടിത്തത്തിന് മുമ്പ്, ആദ്യകാല മനുഷ്യർ ചെറിയ, രക്തബന്ധത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകളിലാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. അവരുടെ ജീവിതം ഉടനടിയുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ, അതായത് ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം, സുരക്ഷ എന്നിവയാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, അവരുടെ ബന്ധങ്ങൾ സഹജാവബോധവും ലളിതമായ പരസ്പരതയും കൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 
ഭാഷയും ഉപകരണ നിർമ്മാണവും അവർക്ക് ചില നേട്ടങ്ങൾ നൽകിയെങ്കിലും, വലിയ തോതിലുള്ള സംഘടനയ്ക്കുള്ള അവരുടെ കഴിവ് പരിമിതമായിരുന്നു. വിശ്വാസവും വിശ്വസ്തതയും ഒരു പരിധി വരെ മാത്രമേ വ്യാപിക്കാൻ കഴിയൂ. സാധാരണയായി രക്തബന്ധത്തിനപ്പുറം ആവില്ല .
എന്നാൽ കഥകൾ പങ്കിടപ്പെടുകയും പുരാണങ്ങൾ കൂട്ടായ സ്മരണയിൽ വേരുറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റു എന്തോ സംഭവിച്ചു. അപരിചിതർ ബന്ധുക്കളെപ്പോലെ പെരുമാറാൻ തുടങ്ങി. പങ്കുവച്ച വിവരണങ്ങൾ താരതമ്യപ്പെടുന്ന സമൂഹങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. 
സമൂഹങ്ങൾ ഒരേ സൃഷ്ടി കഥയിൽ വിശ്വസിക്കുകയോ, ഒരേ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുകയോ, ഒരേ ദേവതകളെ ഭയപ്പെടുകയോ ചെയ്തപ്പോൾ, അവരിലുള്ള പരസ്പര വിശ്വാസം വികസിച്ചു. അവർ വ്യക്തിപരമായി പരസ്പരം അറിയാമെന്നതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അവർ ഒരേ പവിത്രമായ സത്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിച്ചതുകൊണ്ടാണ്. ഈ വിശ്വാസങ്ങൾ അവരെ ഒന്നിച്ചു ബന്ധിപ്പിച്ചു, കൂടുതൽ വലുതും സ്ഥിരവുമായ സമൂഹങ്ങൾക്ക് അടിത്തറയിട്ടു.
അതോടെ മതങ്ങൾ ധാർമ്മിക പെരുമാറ്റത്തെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ എൻകോഡ് ചെയ്യാൻ സഹായിച്ചു. അവ നീതി, കരുണ, ത്യാഗം, സംയമം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചട്ടക്കൂടുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. സമൂഹങ്ങളെ പ്രവർത്തിക്കാനും വികസിക്കാനും അനുവദിക്കുന്ന സദ്ഗുണങ്ങൾ ആയി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു അവ. 
ഒരാളുടെ പ്രവൃത്തികൾ ഉയർന്ന ശക്തികളാൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുകയോ വിധിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ മരണത്തിനപ്പുറം അനന്തരഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകും എന്ന ആശയം, ഗോത്ര നിർവഹണത്തിനേക്കാൾ വളരെ ഫലപ്രദമായ ഉത്തരവാദിത്ത ബോധം വളർത്തി. ക്ഷേത്രങ്ങൾ വഴിപാടിന്റെ മാത്രം കേന്ദ്രങ്ങളല്ല, ഭരണം, വിദ്യാഭ്യാസം, നിയമം എന്നിവയുടെയും കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി.
ഈ വിധത്തിൽ, മതം ആദ്യകാല മനുഷ്യർക്ക് ജീവിതലക്ഷ്യത്തിനുള്ള ഒരു ഘടനയും ജീവിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സമ്പ്രദായവും നൽകി. അത് അരാജകത്വത്തെ പ്രപഞ്ചമാക്കി മാറ്റി. കേവലം അമൂർത്തമായിട്ടല്ല, പ്രായോഗികമായും. അത് തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും നേതൃത്വത്തെ നിയമാനുസൃതമാക്കാനും കലയെയും വാസ്തുവിദ്യയെയും പ്രചോദിപ്പിക്കാനും ദീർഘകാല ചിന്തയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും സഹായിച്ചു. 
മനുഷ്യർ കേവലം കാലാനുസൃതമായ അതിജീവനത്തിനായിട്ടല്ല, ഭക്തിയുടെ പ്രവൃത്തികളായിട്ടാണ് വിളകൾ നടാൻ തുടങ്ങിയത്. അവർ കേവലം മഹത്വത്തിനായിട്ടല്ല, ശാശ്വതതയുടെ പ്രകടനങ്ങളായിട്ടാണ് സ്മാരകങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചത്. ചുരുക്കത്തിൽ, മതം ഹോമോ സാപിയൻസിനെ അതിജീവനത്തിൽ നിന്നും അഭിവൃദ്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങാൻ സഹായിച്ചു.
സഹസ്രാബ്ദങ്ങളായി, മതത്തിൻറെ ആശയങ്ങൾ പരിണമിച്ചപ്പോൾ, അവ നാഗരികതകൾ കെട്ടിപ്പടുത്തിയ അടിത്തറയായി മാറി. ഹമ്മുറാബിയുടെ (ബാബിലോണിയൻ രാജാവ്, 1754 BCE) കോഡിൽ നിന്ന് പത്ത് കൽപനകളിലേക്ക്, കൺഫ്യൂഷ്യൻ ധാർമ്മികതയിൽ നിന്ന് ബുദ്ധിസ്റ്റ് കരുണയിലേക്ക് രൂപാന്തരപ്പെട്ടപ്പോൾ, മത പഠനങ്ങൾ നിയമ സമ്പ്രദായങ്ങളെയും ഭരണത്തെയും വ്യക്തികളുടെ ധാർമ്മികതയെയും രൂപപ്പെടുത്തിയ തത്വങ്ങൾ ആയി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഈ സമ്പ്രദായങ്ങൾ സ്ഥിരത, വിശ്വാസം, സ്വന്തമെന്ന ബോധം എന്നിവയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. സാങ്കേതികവും ബൗദ്ധികവും സാംസ്കാരികവുമായ പുരോഗതിക്ക് ആവശ്യമായ അവസ്ഥകൾ ആയി തീർന്നു അവ.
വാസ്തവത്തിൽ, ആധുനികതയും ശാസ്ത്രവും ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ഗ്രാഹ്യത്തെ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, മാനവ ചരിത്രത്തിലെ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന പങ്ക് നിഷേധിക്കാനാവാത്തതാണ്. മതം മാത്രമാണ് നാഗരികത സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നല്ല, മറിച്ച് നാഗരികത നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആദ്യകാല ചുവരുകൾ മതം നൽകി എന്നാണ്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ പങ്കിട്ട കഥകൾ, പങ്കിട്ട വിശ്വാസങ്ങളായി പരിണമിക്കാതെ, നഗരങ്ങൾ, സാമ്രാജ്യങ്ങൾ, ആഗോള സമ്പ്രദായങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കാൻ ആവശ്യമായ സഹകരണത്തിന്റെ തലങ്ങൾ ഹോമോ സാപിയൻസിന് കൈവരിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല.
അങ്ങനെ, മതം - കഥകളിൽ നിന്ന് ജനിച്ച്, പുരാണങ്ങളിലൂടെ പക്വത പ്രാപിച്ച്, ദേവശാസ്ത്രത്തിലൂടെ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട - ഒരു അഗാധമായ പരിണാമപരമായ പൊരുത്തപ്പെടുത്തലായി പ്രവർത്തിച്ചു. അത് മനുഷ്യർക്ക് അതിജീവിക്കാൻ മാത്രമല്ല, അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കാനും അനുവദിച്ച ഒരു സാംസ്കാരിക നവീകരണമായിരുന്നു. അത് ഒറ്റപ്പെട്ട ഗോത്രങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച സമൂഹങ്ങളാക്കി മാറ്റാനും പ്രാകൃത ജീവിതത്തെ പുരോഗമനപരവും സംഘടിതവും അർത്ഥപൂർണ്ണവുമായ മാനുഷിക യാത്രയാക്കി മാറ്റാനും സഹായിച്ചു.
ഹോമോ സാപിയൻസ് ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന്റെ ഉന്നതിയിൽ ആണ് ഇന്ന് നിൽക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയുടെ ശില്പങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് വിവരങ്ങൾ (ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി), ബയോ ടെക്നോളജി, കൃത്രിമ ബുദ്ധി എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഒന്ന്. 
അതോടൊപ്പം മതത്തോടും വിശ്വാസത്തോടുമുള്ള നമ്മുടെ ബന്ധം വീണ്ടും അഗാധമായ പരിവർത്തനത്തിന് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രീയ അറിവിന്റെ വികാസത്തോടെയും ബുദ്ധി, ബോധം, ജീവൻറെ കോഡുകൾ പോലും അനുകരിക്കാനുള്ള കഴിവോടെയും, ഒരുകാലത്ത് മാനവ സമൂഹങ്ങളെ നങ്കൂരമിട്ട പല പുരാണ ഘടനകളും പുതിയ വെളിച്ചത്തിൽ പുനർനിർവജിക്കപ്പെടുന്നു.
ആധുനിക ഗ്രാഹ്യം മുൻകാല സംസ്കാരങ്ങൾ ഒരുകാലത്ത് ദേവതകളോ, ദൈവീകമോ, ഒരു പക്ഷേ വിധിയോ ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്ന പലതിന്റെയും രഹസ്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആകാശങ്ങൾ മാപ്പ് ചെയ്യപ്പെട്ടു, ജീനോമുകൾ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടു, മനസ്സുകൾ കോഡിൽ മാതൃകയാക്കപ്പെട്ടു. 
എന്നിട്ടും, പുരാതന രഹസ്യങ്ങളുടെ ഈ അഴിച്ചുവിടൽ മതത്തെ കാലഹരണപ്പെടുത്തുന്നില്ല. മറിച്ച്, അത് അതിന്റെ ആഴമേറിയ ഉദ്ദേശ്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഉത്പത്തിയുടെയോ ഭൗതികശാസ്ത്ര നിയമങ്ങളുടെയോ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവരണമെന്ന നിലയിലല്ല, മറിച്ച് മാനുഷിക അർത്ഥത്തിനും ധാർമ്മികതയ്കും കൂട്ടായ ലക്ഷ്യത്തിനുമുള്ള ഒരു പ്രതീകാത്മക ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായിട്ട്.
കൃത്രിമ ബുദ്ധി ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ സമന്വയിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ബന്ധങ്ങളിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുകയും, സൃഷ്ടിപരവും വൈജ്ഞാനികവുമായ മേഖലകളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മതം വളരെക്കാലമായി ഉയർത്തിയിരുന്ന അസ്തിത്വപരമായ ചോദ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ അടിയന്തിരതയോടെ തിരിച്ചുവരുന്നു. 
മനുഷ്യനായിരിക്കുക എന്നതിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്? ബുദ്ധി ഇനി നമുക്ക് മാത്രമുള്ളതല്ലാത്ത ഒരു ലോകത്ത് നമ്മുടെ ഉദ്ദേശ്യമെന്താണ്? നമ്മുടെ ശക്തി നമ്മുടെ ജ്ഞാനത്തെ കവിയുന്ന ഒരു ഭാവിയിൽ ഏത് മൂല്യങ്ങളാണ് നമ്മെ നയിക്കേണ്ടത്?
ഇവിടെ, മതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനം, അർത്ഥ-നിർമ്മാണ സംവിധാനം എന്ന നിലയിൽ, വീണ്ടും സുപ്രധാനമാകുന്നു. നിരവധി വിശ്വാസങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പുരാണപരമായി നിർമ്മിച്ചതായി മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ടാലും, അവയുടെ ആഴത്തിലുള്ള പങ്ക് നിലനിൽക്കുന്നു - നൈതിക കോമ്പസ് സൃഷ്ടിക്കുക, സാമൂഹിക ഐക്യം വളർത്തുക, വലിയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് മനുഷ്യാത്മാവിനെ ഉയർത്തുക. 
ഈ അർത്ഥത്തിൽ, മതം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടാനല്ല, മറിച്ച് പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്യപ്പെടാനായിട്ടാണ് പരിണമിക്കുന്നത്. പഴയ പുരാണങ്ങൾക്ക് പുതിയ രൂപകങ്ങൾ, ഭൂതകാലത്തിലെ ദൈവങ്ങൾക്ക് പുതിയ നൈതിക ചട്ടക്കൂടുകൾ വഴിമാറി നൽകാം, എന്നാൽ അടിസ്ഥാന പ്രവർത്തനം അതേപടി നിലനിൽക്കുന്നു. നാം എന്തിൻ്റെയെങ്കിലും വലിയ ഭാഗമാണെന്നും നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാലത്തിലൂടെ തരംഗമാകുന്നുവെന്നും നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുക.
ഇതാണ് ഒരു പുതിയ നാഗരികതയുടെ ഉദയം. സാങ്കേതിക ശക്തി, നൈതിക പക്വത ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒന്ന്. നാടോടി കഥകളിൽ നിന്നും ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും ജനിച്ച മതം, സുസ്ഥിരവും സഹകരിച്ചുള്ളതും കരുണാപൂർവകവുമായ ജീവിതത്തിനുള്ള ഒരു ചട്ടക്കൂടായി ബോധപൂർവം പുനർകൽപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സാംസ്കാരിക പരിണാമത്തിന്റെ ഒരു ഘട്ടമാണിത്. മതവാദമല്ല, മറിച്ച് ചലനാത്മക ജ്ഞാനമായി, അതിപ്രകൃതിക കൽപ്പനയല്ല, മറിച്ച് തലമുറകളായി പരിഷ്കരിച്ച കൂട്ടായ ഉൾക്കാഴ്ചയായി.
ഈ തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയയിൽ, എല്ലാറ്റിന്റെയും ഏറ്റവും ശാശ്വതമായ തത്വവുമായി മനുഷ്യത്വം കൂടുതൽ അടുത്ത് വരാൻ തുടങ്ങിയേക്കാം. ചരിത്രത്താൽ രൂപപ്പെട്ടതും എന്നാൽ പരിണാമത്തിന് തുറന്നതുമായ ജീവനെ ഉറപ്പിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥയായി പുനർനിർവചിച്ച മതത്തിന്, ബുദ്ധിയും സഹാനുഭൂതിയും ലക്ഷ്യവും ഒത്തുചേരുന്ന ഭാവിയിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കാൻ സഹായിക്കാനാകും. അതിജീവനം വെറും പുനരുൽപ്പാദനമല്ല, മറിച്ച് അസ്തിത്വത്തിന്റെ അർത്ഥം ആഴപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ്.
ഈ അർത്ഥത്തിൽ, നാം മതത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിലല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ അടുത്ത അദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലാണ് - കല്ലിലോ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ എഴുതപ്പെട്ടതല്ല, പങ്കിട്ട മാനവിക മൂല്യങ്ങളിലും ബ്രഹ്മാണ്ഡ ബോധത്തിലും കാലത്തിലും രൂപത്തിലും ജീവിതത്തിന്റെ തുടർച്ചയോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയിലും ഉടലെടുത്തതാണ്. പുരാണങ്ങൾ മാറിയേക്കാം, എന്നാൽ അർത്ഥത്തിന്റെയും ബന്ധത്തിന്റെയും അതിമാനുഷികതയുടെയും ആവശ്യം നിലനിൽക്കുന്നു. ആ ശാശ്വതമായ ആവശ്യത്തിലൂടെ, നാം പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മതങ്ങളും. 

ആബുജി

പ്രാഥമിക എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദത്തിന് ശേഷം അമേരിക്കയിൽ ഉപരിപഠനത്തിനായി എത്തിയ ശ്രീ എബ്രഹാം ജോസഫ് (ആബുജി) നാല്പത് വർഷത്തോളം ഇവിടെ കുടുംബമായി കഴിയുന്നു.  ഐ.ബി.എം തുടങ്ങിയ കമ്പനികൾ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചതിനു ശേഷം വിശ്രമം ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ചിക്കാഗോയിലെ എക്യൂമെനീക്കൽ കൗൺസിലിന്റെ സെക്രട്ടറിയും, മലയാളി എഞ്ചിനീയേഴ്സ് അസോസിയേഷന്റെ (MEANA) സെക്രട്ടറിയും പ്രെസിഡന്റുമായും സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്.