ഒരു മന്ത്രിയുടെ രാജി ഒരു സർക്കാരിൽ പതിവ് രാഷ്ട്രീയ സംഭവമായിരിക്കാം. എന്നാൽ ആ സ്ഥാനത്തേക്ക് ആരെ നിയമിക്കുന്നു എന്നതാണ് പലപ്പോഴും സർക്കാരിന്റെ അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ നീക്കവും ഭരണപരമായ മുൻഗണനകളും വ്യക്തമാക്കുന്നത്. നീറ്റ് പരീക്ഷാ വിവാദവും ദേശീയ പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളും രാജ്യവ്യാപകമായി ചർച്ചയാകുന്നതിനിടെ കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവച്ചതോടെ, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അധിക ചുമതല ആരെ ഏൽപ്പിക്കുമെന്ന ചോദ്യമാണ് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചയായി മാറിയത്. ഒടുവിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി തിരഞ്ഞെടുത്തത് പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ശാന്തസ്വഭാവിയും കാര്യക്ഷമനായ ഭരണാധികാരിയുമായി അറിയപ്പെടുന്ന പ്രഹ്ലാദ് വെങ്കിടേഷ് ജോഷിയെയാണ്. ബിജെപിയുടെയും കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെയും വിശ്വസ്ത നേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോഷിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ചുമതല ലഭിച്ചതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ യാത്രയും ഇനി മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളികളും വീണ്ടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായിരിക്കുകയാണ്.

ജൂലൈ 25 ന് നടന്ന നാടകീയ സംഭവവികാസങ്ങളാണ് ഈ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത്. കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവച്ചതോടെ രാഷ്ട്രപതി ദ്രൗപദി മുർമു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജി അംഗീകരിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം കേന്ദ്ര ഉപഭോക്തൃകാര്യ, ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, നവ-പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ മന്ത്രിയായ പ്രഹ്ലാദ് ജോഷിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അധിക ചുമതല നൽകുന്നതായി രാഷ്ട്രപതി ഭവൻ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതോടെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും നിർണായക മന്ത്രാലയങ്ങളിലൊന്നിന്റെ ചുമതല ഇപ്പോൾ ജോഷിയുടെ കൈകളിലെത്തിയിരിക്കുകയാണ്.

1962 നവംബറിൽ കർണാടകയിലെ ഒരു പരമ്പരാഗത ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തിലാണ് പ്രഹ്ലാദ് വെങ്കിടേഷ് ജോഷി ജനിച്ചത്. ഹുബ്ബള്ളിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയായത്. തുടർന്ന് ധാർവാഡിലെ കർണാടക സർവകലാശാലയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത കെ.എസ്. ആർട്സ് കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അദ്ദേഹം സജീവമായിരുന്നു. ചെറുപ്പത്തിലേ രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക് സംഘവുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിച്ച ജോഷി പിന്നീട് അതുവഴിയാണ് ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് എത്തിയത്.

1990-കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. ഹുബ്ബള്ളിയിലെ ഈദ്ഗാഹ് മൈതാനത്ത് ദേശീയ പതാക ഉയർത്താനുള്ള പ്രക്ഷോഭത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയതും കശ്മീർ വിഷയത്തിൽ വിവിധ പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയതുമാണ് അദ്ദേഹത്തെ കർണാടകയിലെ ബിജെപിയുടെ ഉയർന്നുവരുന്ന നേതാവാക്കി മാറ്റിയത്. ആർഎസ്എസ് പശ്ചാത്തലത്തിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹത്തിന് സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വലിയ അനുഭവം ലഭിക്കുകയും പിന്നീട് ബിജെപിയുടെ സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണായക സ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു.

1996-ലാണ് പ്രഹ്ലാദ് ജോഷി തന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിന് തുടക്കമിടുന്നത്. കർണാടക നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം പിന്നീട് ബിജെപിയുടെ കർണാടക ഘടകത്തിന്റെ അധ്യക്ഷനായും പ്രവർത്തിച്ചു. സംസ്ഥാനത്ത് ബിജെപിയുടെ സംഘടനാ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് നിർണായകമായിരുന്നുവെന്നാണ് പാർട്ടി വിലയിരുത്തുന്നത്. പിന്നീട് 2004-ൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച അദ്ദേഹം ധാർവാഡ്-ഹുബ്ബള്ളി ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് ആദ്യമായി പാർലമെന്റിലെത്തി. അതിനുശേഷം നടന്ന എല്ലാ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും അദ്ദേഹം വിജയിച്ച് തന്റെ മണ്ഡലം നിലനിർത്തി. 2009, 2014, 2019, 2024 എന്നീ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടു.

2024-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലം പ്രകാരം ജോഷിയുടെ കുടുംബത്തിന് ഏകദേശം ₹21.09 കോടി രൂപയുടെ ആസ്തിയും ₹8.01 കോടി രൂപയുടെ ബാധ്യതയുമാണുള്ളത്. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയനാക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വിവരങ്ങളല്ല, മറിച്ച് വിവാദങ്ങളിൽ നിന്ന് പൊതുവെ അകന്നു നിൽക്കുന്ന ശൈലിയും ഭരണപരമായ കഴിവുമാണ്.

മോദി സർക്കാരിന്റെ രണ്ടാം കാലാവധിയിലാണ് ജോഷിക്ക് കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭയിൽ കൂടുതൽ നിർണായക ചുമതലകൾ ലഭിച്ചത്. പാർലമെന്ററി കാര്യ, കൽക്കരി, ഖനി മന്ത്രിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം പാർലമെന്റിൽ സർക്കാരിന്റെ നിയമനിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. കൽക്കരി മേഖലയിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, വാണിജ്യ കൽക്കരി ഖനനത്തിന് സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തം അനുവദിച്ച നയങ്ങൾ, ആഭ്യന്തര കൽക്കരി ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്ന നടപടികൾ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലയളവിൽ നടപ്പിലായി. പാർലമെന്ററി കാര്യ മന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ വിവിധ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തി സഭയുടെ പ്രവർത്തനം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ബിജെപി നേതൃത്വത്തിന്റെ വിശ്വാസം നേടിയിരുന്നു.

2024-ലെ മൂന്നാം മോദി സർക്കാരിൽ ഉപഭോക്തൃകാര്യ, ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ, നവ-പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ മന്ത്രാലയങ്ങളുടെ ചുമതലയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത്. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ പദ്ധതികളിലൊന്നായ പ്രധാനമന്ത്രി ഗരീബ് കല്യാൺ അന്ന യോജനയുടെ നടത്തിപ്പിലും അദ്ദേഹം നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം നവ-പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ മന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി സൂര്യ ഘർ യോജന പോലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പ്രധാന പദ്ധതികളുടെ നടപ്പാക്കലിനും നേതൃത്വം നൽകുകയാണ്.

ഇപ്പോൾ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ചുമതല കൂടി ലഭിച്ചതോടെ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളികൾ ഏറെ വലുതാണ്. അടുത്തകാലത്ത് ദേശീയ പരീക്ഷാ സംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദങ്ങൾ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ ബാധിച്ചിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് നീറ്റ് പരീക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങളും ദേശീയ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസിയുടെ പ്രവർത്തനരീതിക്കെതിരായ വിമർശനങ്ങളും മന്ത്രാലയത്തിന് വലിയ പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിച്ചു. പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തിൽ സുതാര്യതയും വിശ്വാസ്യതയും പുനഃസ്ഥാപിക്കുക, എൻടിഎയിൽ ഭരണപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കുക, ഭാവിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം കാര്യക്ഷമമായി നടപ്പിലാക്കുക തുടങ്ങിയ നിർണായക ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളാണ് ജോഷിയെ കാത്തിരിക്കുന്നത്.

പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ സ്ഥിരതയുള്ള നേതാവെന്ന പേരാണ് പ്രഹ്ലാദ് ജോഷിക്കുള്ളത്. പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ വിവാദങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി കാര്യക്ഷമമായ ഭരണനിർവഹണം നടത്താൻ കഴിയുന്ന നേതാവെന്ന വിലയിരുത്തലും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം പോലുള്ള അതീവ സൂക്ഷ്മമായ വകുപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പ്രധാനമന്ത്രി മോദി അദ്ദേഹത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തതെന്നാണ് ബിജെപി വൃത്തങ്ങൾ പറയുന്നത്.

രാഷ്ട്രീയമായും ഈ നിയമനത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പാർലമെന്റിന്റെ മൺസൂൺ സമ്മേളനം പുരോഗമിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പ്രതിപക്ഷം വിദ്യാഭ്യാസ വിഷയങ്ങൾ ശക്തമായി ഉയർത്തുന്ന സമയത്താണ് ജോഷിയുടെ നിയമനം. പാർലമെന്ററി കാര്യ മന്ത്രിയായി പ്രവർത്തിച്ച അനുഭവം അദ്ദേഹത്തിന് സഭയിലെ ചർച്ചകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഫലപ്രദമായി മറുപടി നൽകാനും സഹായിക്കുമെന്നാണ് കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പ്രതീക്ഷ.

ധർമേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിക്ക് പിന്നാലെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉണ്ടായ ഈ നേതൃത്വമാറ്റം ഒരു വ്യക്തിമാറ്റം മാത്രമല്ല, ദേശീയ പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലും വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ അടുത്ത പരീക്ഷണമായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. വർഷങ്ങളായി സംഘടനാ രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭരണത്തിലും അനുഭവസമ്പത്ത് നേടിയ പ്രഹ്ലാദ് ജോഷിക്ക് ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ മന്ത്രാലയങ്ങളിലൊന്നിനെ വീണ്ടും വിശ്വാസ്യതയുടെ പാതയിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള ദൗത്യമാണ് മുന്നിലുള്ളത്. ആ ദൗത്യത്തിൽ അദ്ദേഹം എത്രത്തോളം വിജയിക്കുമെന്നതാണ് ഇനി രാജ്യവും വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയും ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.