ആഗോള പ്രശ്‌നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനും മാനവികതയുടെ നേട്ടങ്ങൾ ആഘോഷിക്കുന്നതിനും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും, കൂടുതൽ നീതിയുക്തവുമായ സമൂഹങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുമുള്ള ആശങ്കാജനകമായ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് പൊതുജനങ്ങളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരമായി, ശക്തമായ ഒരു വാദ ഉപകരണമായി ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ 'അന്താരാഷ്ട്ര ദിനങ്ങൾ' (International Days) ആചരിച്ചുവരുന്നു.

സമാധാനപരവും സുസ്ഥിരവുമായ ഒരു ലോകം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുള്ള ആഗോള ഐക്യദാർഢ്യത്തിന്റെ ശക്തി ആഘോഷിക്കുന്നതിനായും, സമാധാനത്തിനായുള്ള ആഗോള പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ചേരാനും ശക്തിപ്പെടുത്താനും ആഗോള സമൂഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായും 'അന്താരാഷ്ട്ര ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമാധാനപാലന ദിനം - മെയ്. 29' ആചരിക്കപ്പെടുന്നു. 

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമാധാനപാലന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവർക്കും, തുടർന്നും സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്കും, സമാധാനത്തിനുവേണ്ടി ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവരുടെ സ്മരണയ്ക്കായി ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള ദിവസമാണിത്. 

ഈ വർഷം, 2025-ൽ, 'സമാധാനപാലനത്തിന്റെ ഭാവി' (Future of Peacekeeping) എന്ന പ്രമേയത്തോടെയാണ് ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, സംഘർഷഭരിതമായ രാജ്യങ്ങൾക്ക് സുസ്ഥിര സമാധാനത്തിനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന രീതിയാണ് സമാധാനപാലനം. യുഎൻ സമാധാനപാലകർ, സാധാരണയായി സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരും പല രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സിവിലിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരോടൊപ്പം സാധാരണ സൈനികരും - യുദ്ധാനന്തര പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്നുവരുന്ന സമാധാന പ്രക്രിയകൾ നിരീക്ഷിക്കുകയും മുൻ പോരാളികളെ അവർ ഒപ്പുവച്ച സമാധാന കരാറുകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ, അധികാര പങ്കിടൽ ക്രമീകരണങ്ങൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പിന്തുണ, നിയമവാഴ്ച ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ വികസനം എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി രൂപങ്ങളിൽ അത്തരം സഹായം ലഭിക്കുന്നു.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ (യുഎൻ) ദേശീയ സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റുകളുടെയും സംഘടനകളുടെയും ഗ്രൂപ്പിനുള്ളിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ, സമാധാനപാലകർ സംഘർഷാനന്തര പ്രദേശങ്ങളിലെ സമാധാന പ്രക്രിയകൾ നിരീക്ഷിക്കുകയും, മുൻ പോരാളികൾക്ക് അവർ ഏറ്റെടുത്ത സമാധാന കരാറിലെ പ്രതിബദ്ധതകൾ നടപ്പിലാക്കാൻ സഹായിക്കാമെന്നും ഒരു പൊതു ധാരണയുണ്ട്. ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ, അധികാര പങ്കിടൽ ക്രമീകരണങ്ങൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പിന്തുണ, നിയമവാഴ്ച ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ വികസനം എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി രൂപങ്ങളിൽ അത്തരം സഹായം ലഭിച്ചേക്കാം. അതനുസരിച്ച്, യുഎൻ സമാധാനപാലകരിൽ (അവരുടെ ഇളം നീല നിറത്തിലുള്ള ബെററ്റുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഹെൽമെറ്റുകൾ കാരണം പലപ്പോഴും ബ്ലൂ ബെററ്റുകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു) സൈനികർ, പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ, സിവിലിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരെല്ലാം  ഉൾപ്പെടുന്നു.

നിലനിൽക്കുന്ന സമാധാനത്തിന് ശക്തമായ അടിത്തറ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ സമാധാനപാലകർക്ക് ചെറിയ പങ്കേയുള്ളൂ. എന്നിരുന്നാലും, പ്രത്യേകിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെ അവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് വിടുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, സമാധാനം നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ സമാധാനപാലകർ വഹിക്കുന്ന പ്രധാന പങ്കിനെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 
അങ്ങനെയുള്ള  അന്തരീക്ഷത്തിൽ സമാധാനപാലന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയുന്ന രീതിക്ക് അവർ അടിത്തറയിടുന്നു.

സമാധാനപാലകരുടെ സാന്നിധ്യം പുതിയ യുദ്ധ സാധ്യതകളെ ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുന്നു എന്നതിന് ശക്തമായ തെളിവുകളുണ്ട്; കൂടുതൽ സമാധാനപാലക സൈനികർ യുദ്ധക്കളത്തിലെ മരണനിരക്ക് കുറയ്ക്കുന്നു; കൂടുതൽ സമാധാനപാലക സൈനികർ സാധാരണക്കാരുടെ മരണനിരക്ക് കുറയ്ക്കുന്നു.

ഇന്ത്യ 49-ലധികം സമാധാന പരിപാലന ദൗത്യങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്, മൊത്തം 200,000-ത്തിലധികം സൈനികരെയും ഗണ്യമായ എണ്ണം പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്, 2022 സെപ്റ്റംബർ വരെ യുഎൻ പതാകയ്ക്ക് കീഴിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് 160-ലധികം ഇന്ത്യൻ സമാധാന പരിപാലന ഉദ്യോഗസ്ഥർ മരിച്ചു.

2024-ൽ പോലും, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 12 യുഎൻ സമാധാന ദൗത്യങ്ങളിൽ വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സൈനികരെ സംഭാവന ചെയ്യുന്നത് ഇന്ത്യയാണ്.

സമാധാനപാലന ദൗത്യങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്ന ഒരേയൊരു സംഘടന ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ മാത്രമല്ല. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ കൊസോവോയിലെ നാറ്റോ ദൗത്യവും, സിനായ് പെനിൻസുലയിലെ മൾട്ടിനാഷണൽ ഫോഴ്‌സും ഒബ്സർവേഴ്‌സും,അല്ലെങ്കിൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ (യുഎൻ അംഗീകാരത്തോടെ EUFOR RCA പോലെ), ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ (സുഡാനിലെ ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ മിഷൻ പോലെ) സംഘടിപ്പിക്കുന്നവയും യുഎന്നിന് പുറത്തുള്ള സമാധാന സേനയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

അന്താരാഷ്ട്ര നിയമപ്രകാരം, രണ്ടോ അതിലധികമോ യുദ്ധസ്വഭാവമുള്ള കക്ഷികൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിൽ (സമാധാനപാലന ചുമതലകൾക്ക് പുറത്തുള്ള നിഷ്പക്ഷരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും സ്വത്തുക്കളെയും പോലെ) നിഷ്പക്ഷ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നതിനാൽ സമാധാന സേനാംഗങ്ങൾ പോരാളികളല്ല, എല്ലായ്‌പ്പോഴും ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.

സമാധാനപാലനത്തെക്കുറിച്ചും സമാധാനപാലകർ ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ധാരാളം എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, സംഘർഷാനന്തര അന്തരീക്ഷത്തിൽ സമാധാനപാലകർക്ക് എങ്ങനെ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയുമെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള അനുഭവപരമായ ഗവേഷണങ്ങൾ വളരെ കുറവാണ്.

ഡോ.മാത്യു ജോയ്‌സ്